Bỏ qua đến nội dung chính
Thai Kỳ Atlas

Ăn uống & thuốc

Dinh dưỡng và an toàn thuốc trong thai kỳ

Tóm tắt các nguyên tắc ăn uống và an toàn thuốc dựa trên khuyến cáo của WHO, Bộ Y tế Việt Nam, ACOG và CDC. Liều lượng cụ thể, đặc biệt với thuốc, phải theo chỉ định của bác sĩ điều trị.

Nội dung tham khảo, không thay thế khám và chẩn đoán của bác sĩ. Có dấu hiệu bất thường — hãy đến cơ sở sản khoa.

5 vi chất quan trọng nhất

Acid folic
≥ 400 µg/ngày, lý tưởng từ trước khi mang thai và suốt quý I

Tại sao: Giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh (nứt đốt sống, vô não).

Nguồn thực phẩm: Rau lá xanh đậm, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, bổ sung viên uống.

Sắt nguyên tố
30–60 mg/ngày theo khuyến cáo WHO

Tại sao: Giảm thiếu máu thiếu sắt — phòng nhẹ cân, sinh non.

Nguồn thực phẩm: Thịt đỏ, gan, lòng đỏ trứng, đậu, rau bina; kết hợp vitamin C.

Canxi
~1000 mg/ngày

Tại sao: Cho khung xương bé và bảo vệ xương mẹ.

Nguồn thực phẩm: Sữa, sữa chua, phô mai tiệt trùng, đậu hũ, cá nhỏ ăn cả xương.

Iod
~220 µg/ngày

Tại sao: Phát triển não bộ và tuyến giáp của bé.

Nguồn thực phẩm: Muối iod, hải sản, rong biển vừa phải.

Omega-3 (DHA)
≥ 200 mg DHA/ngày

Tại sao: Hỗ trợ phát triển não và thị giác bé.

Nguồn thực phẩm: Cá béo hàm lượng thủy ngân thấp (cá hồi, cá basa, cá mòi).

Tam cá nguyệt I (1–13 tuần)

Nên ưu tiên
  • ✓Acid folic ≥ 400 µg/ngày, bắt đầu từ trước khi có thai và trong suốt quý I để giảm dị tật ống thần kinh.
  • ✓Bổ sung sắt + acid folic theo hướng dẫn bác sĩ (WHO khuyến cáo 30–60 mg sắt nguyên tố và 400 µg acid folic/ngày).
  • ✓Đa dạng đạm: thịt nạc, cá, trứng, đậu hũ, sữa và chế phẩm từ sữa.
  • ✓Rau xanh, trái cây tươi mỗi ngày; chọn loại sạch, rửa kỹ.
  • ✓Uống đủ 2–2.5 lít nước/ngày (tăng thêm khi nóng hoặc vận động).
  • ✓Cá béo 1–2 lần/tuần để bổ sung omega-3 (cá hồi, cá basa, cá mòi).
Tránh / hỏi bác sĩ
  • ⚠Rượu, bia, đồ uống có cồn — không có ngưỡng an toàn trong thai kỳ.
  • ⚠Thuốc lá và khói thuốc thụ động.
  • ⚠Thực phẩm sống/tái: gỏi cá, sushi cá sống, thịt tái, trứng lòng đào, sữa chưa tiệt trùng, phô mai mềm chưa tiệt trùng.
  • ⚠Cá có hàm lượng thủy ngân cao: cá kiếm, cá thu vua, cá mập.
  • ⚠Hạn chế caffeine ≤ 200 mg/ngày (~1 ly cà phê pha vừa).
  • ⚠Bất kỳ thuốc nào (kể cả không kê đơn, thực phẩm chức năng, thuốc bắc) — hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng.

Tam cá nguyệt II (14–27 tuần)

Nên ưu tiên
  • ✓Bổ sung sắt + acid folic theo hướng dẫn bác sĩ (WHO khuyến cáo 30–60 mg sắt nguyên tố và 400 µg acid folic/ngày).
  • ✓Đa dạng đạm: thịt nạc, cá, trứng, đậu hũ, sữa và chế phẩm từ sữa.
  • ✓Rau xanh, trái cây tươi mỗi ngày; chọn loại sạch, rửa kỹ.
  • ✓Uống đủ 2–2.5 lít nước/ngày (tăng thêm khi nóng hoặc vận động).
  • ✓Cá béo 1–2 lần/tuần để bổ sung omega-3 (cá hồi, cá basa, cá mòi).
Tránh / hỏi bác sĩ
  • ⚠Rượu, bia, đồ uống có cồn — không có ngưỡng an toàn trong thai kỳ.
  • ⚠Thuốc lá và khói thuốc thụ động.
  • ⚠Thực phẩm sống/tái: gỏi cá, sushi cá sống, thịt tái, trứng lòng đào, sữa chưa tiệt trùng, phô mai mềm chưa tiệt trùng.
  • ⚠Cá có hàm lượng thủy ngân cao: cá kiếm, cá thu vua, cá mập.
  • ⚠Hạn chế caffeine ≤ 200 mg/ngày (~1 ly cà phê pha vừa).
  • ⚠Bất kỳ thuốc nào (kể cả không kê đơn, thực phẩm chức năng, thuốc bắc) — hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng.

Tam cá nguyệt III (28–42 tuần)

Nên ưu tiên
  • ✓Bổ sung sắt + acid folic theo hướng dẫn bác sĩ (WHO khuyến cáo 30–60 mg sắt nguyên tố và 400 µg acid folic/ngày).
  • ✓Đa dạng đạm: thịt nạc, cá, trứng, đậu hũ, sữa và chế phẩm từ sữa.
  • ✓Rau xanh, trái cây tươi mỗi ngày; chọn loại sạch, rửa kỹ.
  • ✓Uống đủ 2–2.5 lít nước/ngày (tăng thêm khi nóng hoặc vận động).
  • ✓Cá béo 1–2 lần/tuần để bổ sung omega-3 (cá hồi, cá basa, cá mòi).
Tránh / hỏi bác sĩ
  • ⚠Rượu, bia, đồ uống có cồn — không có ngưỡng an toàn trong thai kỳ.
  • ⚠Thuốc lá và khói thuốc thụ động.
  • ⚠Thực phẩm sống/tái: gỏi cá, sushi cá sống, thịt tái, trứng lòng đào, sữa chưa tiệt trùng, phô mai mềm chưa tiệt trùng.
  • ⚠Cá có hàm lượng thủy ngân cao: cá kiếm, cá thu vua, cá mập.
  • ⚠Hạn chế caffeine ≤ 200 mg/ngày (~1 ly cà phê pha vừa).
  • ⚠Bất kỳ thuốc nào (kể cả không kê đơn, thực phẩm chức năng, thuốc bắc) — hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng.
  • ⚠Tránh nằm ngửa thời gian dài; ưu tiên nằm nghiêng trái.

Nguyên tắc dùng thuốc khi mang thai

  • Không tự ý dùng bất kỳ loại thuốc nào, kể cả thuốc không kê đơn (cảm cúm, giảm đau), thực phẩm chức năng, thuốc Đông y, thuốc bắc — đặc biệt trong quý I.
  • Khi đi khám bất kỳ chuyên khoa nào (răng, da liễu, tai mũi họng…), hãy báo bạn đang mang thai và tuần thai hiện tại.
  • Trước khi ngưng thuốc đang điều trị bệnh nền (tăng huyết áp, tiểu đường, tuyến giáp, động kinh…), phải hỏi bác sĩ — ngưng đột ngột có thể nguy hiểm hơn việc tiếp tục thuốc.
  • Lưu giữ danh sách thuốc đang dùng (tên hoạt chất, liều, thời gian) — mang theo mỗi lần khám sản.