Tuần 20Tam cá nguyệt IIBé ~ kích thước quả chuốiBản nháp – chờ biên tập y khoa

Tuần 20: Mốc giữa thai kỳ — chuẩn bị siêu âm hình thái

Tuần 20 là điểm giữa của thai kỳ. Đây là cửa sổ chuẩn bị cho siêu âm hình thái 4D (thường thực hiện trong 20–24 tuần) — lần khảo sát chi tiết nhất hình thái bé suốt thai kỳ. Đa số mẹ đã cảm nhận thai máy đều đặn.

Hình dung em bé

Bé ~ kích thước quả chuối

Mỗi tuần bé thay đổi rất nhanh; đây chỉ là cách hình dung tương đối.

Điểm nhấn tuần này

Có thể xác định giới tính qua siêu âm

Mốc khám: Triple test (sàng lọc quý II) nếu chưa làm Double testTuần 20

Chiều dài bé

~25 cm

Cân nặng bé

~300 g

Hình dung

kích thước quả chuối

Dấu hiệu cần đi khám ngay

Đọc trước. Khi có bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây — hành động ngay.

Ra huyết âm đạo bất thường (đỏ tươi, máu cục, lượng nhiều)
Đi khám trong ngày
Đến cơ sở sản khoa gần nhất ngay. Nếu chảy máu nhiều, choáng váng — gọi cấp cứu 115.
Đau bụng dữ dội, đau quặn liên tục, đặc biệt kèm ra huyết
Đi khám trong ngày
Đi khám sản ngay trong vòng vài giờ; nghi ngờ thai ngoài tử cung, dọa sảy, nhau bong non.
Sốt ≥ 38.5 °C, đặc biệt kèm ớn lạnh, tiểu buốt, đau bụng
Đi khám trong ngày
Đi khám trong ngày để loại trừ nhiễm trùng tiết niệu, viêm màng ối, các nhiễm trùng khác.
Nôn không kiểm soát, không ăn uống được, sụt cân, khô môi, tiểu ít
Đi khám trong ngày
Đi khám để được bù dịch và đánh giá nghén nặng (hyperemesis gravidarum).
Đau đầu nhiều, nhìn mờ, hoa mắt, đau thượng vị (sau 20 tuần)
Cấp cứu ngay
Triệu chứng nghi ngờ tiền sản giật nặng. Đi khám sản hoặc cấp cứu ngay lập tức.
Huyết áp ≥ 140/90 mmHg đo lại sau nghỉ ngơi (sau 20 tuần)
Đi khám trong ngày
Đi khám trong ngày để đánh giá tăng huyết áp thai kỳ / tiền sản giật.
Huyết áp ≥ 160/110 mmHg
Cấp cứu ngay
Cấp cứu sản khoa ngay lập tức — đây là ngưỡng nặng.
Phù tay, mặt đột ngột, tăng cân nhanh > 1 kg/tuần
Đi khám trong ngày
Đi khám sản để đo huyết áp và xét nghiệm nước tiểu.
Ra nước âm đạo (rỉ ối) trước khi đủ tháng
Đi khám trong ngày
Đến cơ sở sản khoa ngay để đánh giá ối vỡ non/sớm.
Co thắt tử cung đều, tăng dần (trước 37 tuần)
Đi khám trong ngày
Nghi ngờ chuyển dạ sinh non — đi khám ngay.
Tiểu buốt, tiểu rát, tiểu đục hoặc có máu
Gọi bác sĩ
Liên hệ bác sĩ trong 24 giờ — nhiễm trùng tiết niệu khi mang thai cần điều trị sớm.
Khó thở đột ngột, đau ngực, ho ra máu
Cấp cứu ngay
Gọi 115 hoặc đến cấp cứu — loại trừ thuyên tắc phổi.

Bé đang phát triển thế nào

1
Có thể xác định giới tính qua siêu âm
Cơ quan sinh dục ngoài đã rõ ràng nếu bé ở tư thế thuận lợi.
2
Da phủ lớp gây (vernix caseosa)
Lớp gây trắng béo bảo vệ da bé khỏi nước ối — sẽ còn lại một phần khi sinh.

Mẹ có thể cảm thấy gì

Đau lưng nhẹ, đau dây chằng trònThường gặp

Tử cung lớn dần kéo căng dây chằng. Thường cảm nhận ở vùng bụng dưới hoặc háng khi đổi tư thế đột ngột.

Tự chăm sóc: Đổi tư thế từ từ, tập kéo giãn nhẹ, dùng gối ôm khi ngủ nghiêng.

Đi khám khi: Đau dữ dội, đau liên tục, kèm ra huyết hoặc co thắt — đi khám ngay.

Cảm nhận thai máyThường gặp

Thường khoảng 18–22 tuần ở lần đầu mang thai (sớm hơn ở lần sau). Giai đoạn này cử động vẫn thưa, không đều.

Ợ nóng, đầy bụngThường gặp

Do progesterone làm giãn cơ vòng thực quản và tử cung lớn dần.

Tự chăm sóc: Chia nhỏ bữa, không nằm ngay sau ăn, kê cao đầu khi ngủ.

Thay đổi sắc tố daTùy người

Đường nâu giữa bụng (linea nigra), nám má có thể xuất hiện.

Chỉ số nên theo dõi

Mọi ngưỡng đều mang tính tham khảo — bác sĩ sẽ điều chỉnh theo thai kỳ của bạn.

Huyết áp
mmHg
Đặc biệt quan trọng từ sau tuần 20 để sàng lọc tiền sản giật.
Bình thường
Dưới 140/90 mmHg
Ngưỡng cảnh báo
≥140/90 mmHg (đo lại sau nghỉ): cần khám. ≥160/110 mmHg: cấp cứu.
Cân nặng
kg
Phụ thuộc BMI trước mang thai và đơn/đa thai.
Bình thường
Tổng tăng cân cả thai kỳ tùy BMI trước mang thai (khoảng 11.5–16 kg với BMI bình thường).
Ngưỡng cảnh báo
Tăng > 1 kg/tuần đột ngột: đi khám. Sụt cân hoặc không tăng kéo dài: đi khám.
Nước tiểu (que thử / xét nghiệm tại cơ sở)
—
Bình thường
Không có protein, không có đường, không có nitrit.
Ngưỡng cảnh báo
Có protein ++ trở lên: nghi ngờ tiền sản giật.
Đường huyết
mmol/L
Áp dụng từ tuần 24–28 hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ.
Bình thường
Lúc đói < 5.1; sau ăn 1 giờ < 10.0; sau ăn 2 giờ < 8.5 (ngưỡng OGTT thai kỳ).
Ngưỡng cảnh báo
Vượt 1 trong 3 mốc trên trong nghiệm pháp 75g OGTT: chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ.

Chỉ số	Bình thường / kỳ vọng	Ngưỡng cảnh báo
Huyết áp mmHg Đặc biệt quan trọng từ sau tuần 20 để sàng lọc tiền sản giật.	Dưới 140/90 mmHg	≥140/90 mmHg (đo lại sau nghỉ): cần khám. ≥160/110 mmHg: cấp cứu.
Cân nặng kg Phụ thuộc BMI trước mang thai và đơn/đa thai.	Tổng tăng cân cả thai kỳ tùy BMI trước mang thai (khoảng 11.5–16 kg với BMI bình thường).	Tăng > 1 kg/tuần đột ngột: đi khám. Sụt cân hoặc không tăng kéo dài: đi khám.
Nước tiểu (que thử / xét nghiệm tại cơ sở) —	Không có protein, không có đường, không có nitrit.	Có protein ++ trở lên: nghi ngờ tiền sản giật.
Đường huyết mmol/L Áp dụng từ tuần 24–28 hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ.	Lúc đói < 5.1; sau ăn 1 giờ < 10.0; sau ăn 2 giờ < 8.5 (ngưỡng OGTT thai kỳ).	Vượt 1 trong 3 mốc trên trong nghiệm pháp 75g OGTT: chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ.

Lịch khám và xét nghiệm liên quan

Hiển thị các xét nghiệm đang trong cửa sổ tuần hoặc sắp tới.

15–20 tuầnTriple test (sàng lọc quý II) nếu chưa làm Double testĐang trong cửa sổTheo chỉ định
Phương án sàng lọc thay thế khi đã bỏ qua cửa sổ 11–13 tuần 6 ngày.
Hướng dẫn chi tiết →
20–24 tuầnSiêu âm hình thái học (siêu âm 4D)Đang trong cửa sổ
Khảo sát chi tiết hình thái thai nhi để phát hiện sớm các bất thường lớn về cấu trúc.
Hướng dẫn chi tiết →
20–32 tuầnTiêm phòng uốn ván (VAT) theo phác đồĐang trong cửa sổ
Phòng uốn ván sơ sinh. Lịch tiêm cụ thể tùy số mũi đã có trước đó — hỏi cơ sở y tế.
Hướng dẫn chi tiết →

Ăn uống, thuốc và sinh hoạt

Nên ưu tiên

✓Bổ sung sắt + acid folic theo hướng dẫn bác sĩ (WHO khuyến cáo 30–60 mg sắt nguyên tố và 400 µg acid folic/ngày).
✓Đa dạng đạm: thịt nạc, cá, trứng, đậu hũ, sữa và chế phẩm từ sữa.
✓Rau xanh, trái cây tươi mỗi ngày; chọn loại sạch, rửa kỹ.
✓Uống đủ 2–2.5 lít nước/ngày (tăng thêm khi nóng hoặc vận động).
✓Cá béo 1–2 lần/tuần để bổ sung omega-3 (cá hồi, cá basa, cá mòi).

Tránh / hỏi bác sĩ

⚠Rượu, bia, đồ uống có cồn — không có ngưỡng an toàn trong thai kỳ.
⚠Thuốc lá và khói thuốc thụ động.
⚠Thực phẩm sống/tái: gỏi cá, sushi cá sống, thịt tái, trứng lòng đào, sữa chưa tiệt trùng, phô mai mềm chưa tiệt trùng.
⚠Cá có hàm lượng thủy ngân cao: cá kiếm, cá thu vua, cá mập.
⚠Hạn chế caffeine ≤ 200 mg/ngày (~1 ly cà phê pha vừa).
⚠Bất kỳ thuốc nào (kể cả không kê đơn, thực phẩm chức năng, thuốc bắc) — hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng.

Việc nên làm tuần này

Đi bộ nhẹ 20–30 phút mỗi ngày
Vì sao có lợi: Cải thiện tuần hoàn, giảm phù chân, cân bằng đường huyết, ngủ ngon hơn.
Ngủ nghiêng trái khi bụng đã lớn
Vì sao có lợi: Tăng máu nuôi nhau thai, giảm phù và khó thở.
Thiết lập một thời điểm cố định để đo huyết áp / theo dõi triệu chứng
Vì sao có lợi: Phát hiện sớm bất thường. Hai vợ chồng có thể cùng ghi lại để bác sĩ dễ đánh giá.
Giữ đường liên lạc khẩn cấp với cơ sở sản khoa
Vì sao có lợi: Khi có dấu hiệu nguy hiểm, biết đi đâu và gọi ai sẽ tiết kiệm thời gian quý báu.

Người chồng có thể giúp gì

Nhất định đi cùng vợ buổi siêu âm hình thái 4D — đây là một trong những trải nghiệm quan trọng nhất.
Lợi ích: Cùng nhìn thấy hình thái bé, cùng nghe bác sĩ tư vấn nếu có nghi ngờ bất thường cần khảo sát thêm.
Bắt đầu cùng vợ học các lớp tiền sản, học cách massage lưng cho vợ ở quý III sắp tới.

Câu hỏi thường gặp

Siêu âm hình thái có cần nhịn ăn không?

Không cần. Tuy nhiên nên ăn nhẹ và đi lại trước khi siêu âm để bé thức và ở tư thế thuận lợi.

Nguồn tham khảo

Bộ Y tế Việt NamHướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản (2016) · 2016
Bệnh viện Từ DũLịch khám thai theo từng giai đoạn
WHOWHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience (2016) · 2016

Cập nhật lần cuối: 2025-01-01. Trạng thái: bản nháp.

Thai Kỳ Atlas là tài liệu tham khảo dựa trên hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam, WHO, ACOG và Bệnh viện Từ Dũ. Nội dung không thay thế khám, chẩn đoán hoặc chỉ định cá nhân của bác sĩ. Khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy đến cơ sở sản khoa gần nhất.