Tuần 31Tam cá nguyệt IIIBé ~ kích thước trái dừaBản nháp – chờ biên tập y khoa

Tuần 31: Bé chuẩn bị quay đầu xuống

Phần lớn bé bắt đầu quay đầu xuống từ tuần 31–33. Cơn gò Braxton-Hicks có thể xuất hiện thường xuyên hơn.

Hình dung em bé

Bé ~ kích thước trái dừa

Mỗi tuần bé thay đổi rất nhanh; đây chỉ là cách hình dung tương đối.

Điểm nhấn tuần này

Bé có thể di chuyển đầu, tay, chân theo ý

Mốc khám: Tiêm phòng uốn ván (VAT) theo phác đồTuần 31

Chiều dài bé

~41 cm

Cân nặng bé

~1.5 kg

Hình dung

kích thước trái dừa

Dấu hiệu cần đi khám ngay

Đọc trước. Khi có bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây — hành động ngay.

Ra huyết âm đạo bất thường (đỏ tươi, máu cục, lượng nhiều)
Đi khám trong ngày
Đến cơ sở sản khoa gần nhất ngay. Nếu chảy máu nhiều, choáng váng — gọi cấp cứu 115.
Đau bụng dữ dội, đau quặn liên tục, đặc biệt kèm ra huyết
Đi khám trong ngày
Đi khám sản ngay trong vòng vài giờ; nghi ngờ thai ngoài tử cung, dọa sảy, nhau bong non.
Sốt ≥ 38.5 °C, đặc biệt kèm ớn lạnh, tiểu buốt, đau bụng
Đi khám trong ngày
Đi khám trong ngày để loại trừ nhiễm trùng tiết niệu, viêm màng ối, các nhiễm trùng khác.
Nôn không kiểm soát, không ăn uống được, sụt cân, khô môi, tiểu ít
Đi khám trong ngày
Đi khám để được bù dịch và đánh giá nghén nặng (hyperemesis gravidarum).
Đau đầu nhiều, nhìn mờ, hoa mắt, đau thượng vị (sau 20 tuần)
Cấp cứu ngay
Triệu chứng nghi ngờ tiền sản giật nặng. Đi khám sản hoặc cấp cứu ngay lập tức.
Huyết áp ≥ 140/90 mmHg đo lại sau nghỉ ngơi (sau 20 tuần)
Đi khám trong ngày
Đi khám trong ngày để đánh giá tăng huyết áp thai kỳ / tiền sản giật.
Huyết áp ≥ 160/110 mmHg
Cấp cứu ngay
Cấp cứu sản khoa ngay lập tức — đây là ngưỡng nặng.
Phù tay, mặt đột ngột, tăng cân nhanh > 1 kg/tuần
Đi khám trong ngày
Đi khám sản để đo huyết áp và xét nghiệm nước tiểu.
Ra nước âm đạo (rỉ ối) trước khi đủ tháng
Đi khám trong ngày
Đến cơ sở sản khoa ngay để đánh giá ối vỡ non/sớm.
Co thắt tử cung đều, tăng dần (trước 37 tuần)
Đi khám trong ngày
Nghi ngờ chuyển dạ sinh non — đi khám ngay.
Cử động thai giảm rõ rệt hoặc không cảm thấy bé đạp (sau 28 tuần)
Đi khám trong ngày
Nằm nghiêng trái, ăn nhẹ, đếm cử động trong 1 giờ. Nếu vẫn ít/không có — đi khám ngay để đo tim thai (NST).
Tiểu buốt, tiểu rát, tiểu đục hoặc có máu
Gọi bác sĩ
Liên hệ bác sĩ trong 24 giờ — nhiễm trùng tiết niệu khi mang thai cần điều trị sớm.
Ngứa lòng bàn tay, lòng bàn chân nhiều về đêm (quý III)
Gọi bác sĩ
Liên hệ bác sĩ — có thể là ứ mật thai kỳ, cần xét nghiệm acid mật.
Khó thở đột ngột, đau ngực, ho ra máu
Cấp cứu ngay
Gọi 115 hoặc đến cấp cứu — loại trừ thuyên tắc phổi.

Bé đang phát triển thế nào

1
Bé có thể di chuyển đầu, tay, chân theo ý
Có cử động kết hợp như đá chân khi quay đầu.
2
Mỡ tích lũy nhanh — da hồng hào hơn
Da không còn nhăn nheo như tuần trước.

Mẹ có thể cảm thấy gì

Khó thở nhẹ, mau mệtThường gặp

Tử cung lớn đẩy cơ hoành lên cao.

Tự chăm sóc: Đi chậm, ngủ kê gối cao, tránh đứng/ngồi quá lâu.

Đi khám khi: Khó thở đột ngột, đau ngực, môi tím — gọi 115 ngay.

Phù chân nhẹThường gặp

Do tích nước và tử cung chèn ép tĩnh mạch.

Tự chăm sóc: Kê chân khi nằm, đi bộ nhẹ, hạn chế đứng lâu, giảm muối.

Đi khám khi: Phù mặt, phù tay, tăng cân nhanh — đi khám trong ngày.

Cơn gò Braxton-HicksThường gặp

Co thắt tử cung không đều, không đau nhiều, thường tự hết khi nghỉ ngơi.

Đi khám khi: Cơn gò đều, tăng dần, đau nhiều, kèm ra huyết hoặc rỉ ối — đi khám ngay.

Đau lưng, đau khớp hángThường gặp

Trọng lượng bé tăng, dây chằng giãn để chuẩn bị sinh.

Tự chăm sóc: Tập yoga thai kỳ, bơi nhẹ, dùng đai đỡ bụng nếu cần.

Chỉ số nên theo dõi

Mọi ngưỡng đều mang tính tham khảo — bác sĩ sẽ điều chỉnh theo thai kỳ của bạn.

Huyết áp
mmHg
Đặc biệt quan trọng từ sau tuần 20 để sàng lọc tiền sản giật.
Bình thường
Dưới 140/90 mmHg
Ngưỡng cảnh báo
≥140/90 mmHg (đo lại sau nghỉ): cần khám. ≥160/110 mmHg: cấp cứu.
Cân nặng
kg
Phụ thuộc BMI trước mang thai và đơn/đa thai.
Bình thường
Tổng tăng cân cả thai kỳ tùy BMI trước mang thai (khoảng 11.5–16 kg với BMI bình thường).
Ngưỡng cảnh báo
Tăng > 1 kg/tuần đột ngột: đi khám. Sụt cân hoặc không tăng kéo dài: đi khám.
Nước tiểu (que thử / xét nghiệm tại cơ sở)
—
Bình thường
Không có protein, không có đường, không có nitrit.
Ngưỡng cảnh báo
Có protein ++ trở lên: nghi ngờ tiền sản giật.
Đường huyết
mmol/L
Áp dụng từ tuần 24–28 hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ.
Bình thường
Lúc đói < 5.1; sau ăn 1 giờ < 10.0; sau ăn 2 giờ < 8.5 (ngưỡng OGTT thai kỳ).
Ngưỡng cảnh báo
Vượt 1 trong 3 mốc trên trong nghiệm pháp 75g OGTT: chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ.
Cử động thai
lần/giờ
Áp dụng từ tuần 28 trở đi.
Bình thường
Đếm 1–2 giờ sau bữa ăn, tư thế nằm nghiêng trái. Đa số thấy ≥ 4 lần/giờ.
Ngưỡng cảnh báo
Giảm rõ rệt so với mọi ngày, hoặc < 4 lần/giờ sau khi ăn và nghỉ — đi khám ngay.

Chỉ số	Bình thường / kỳ vọng	Ngưỡng cảnh báo
Huyết áp mmHg Đặc biệt quan trọng từ sau tuần 20 để sàng lọc tiền sản giật.	Dưới 140/90 mmHg	≥140/90 mmHg (đo lại sau nghỉ): cần khám. ≥160/110 mmHg: cấp cứu.
Cân nặng kg Phụ thuộc BMI trước mang thai và đơn/đa thai.	Tổng tăng cân cả thai kỳ tùy BMI trước mang thai (khoảng 11.5–16 kg với BMI bình thường).	Tăng > 1 kg/tuần đột ngột: đi khám. Sụt cân hoặc không tăng kéo dài: đi khám.
Nước tiểu (que thử / xét nghiệm tại cơ sở) —	Không có protein, không có đường, không có nitrit.	Có protein ++ trở lên: nghi ngờ tiền sản giật.
Đường huyết mmol/L Áp dụng từ tuần 24–28 hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ.	Lúc đói < 5.1; sau ăn 1 giờ < 10.0; sau ăn 2 giờ < 8.5 (ngưỡng OGTT thai kỳ).	Vượt 1 trong 3 mốc trên trong nghiệm pháp 75g OGTT: chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ.
Cử động thai lần/giờ Áp dụng từ tuần 28 trở đi.	Đếm 1–2 giờ sau bữa ăn, tư thế nằm nghiêng trái. Đa số thấy ≥ 4 lần/giờ.	Giảm rõ rệt so với mọi ngày, hoặc < 4 lần/giờ sau khi ăn và nghỉ — đi khám ngay.

Lịch khám và xét nghiệm liên quan

Hiển thị các xét nghiệm đang trong cửa sổ tuần hoặc sắp tới.

20–32 tuầnTiêm phòng uốn ván (VAT) theo phác đồĐang trong cửa sổ
Phòng uốn ván sơ sinh. Lịch tiêm cụ thể tùy số mũi đã có trước đó — hỏi cơ sở y tế.
Hướng dẫn chi tiết →
28–32 tuầnĐánh giá tăng trưởng thai, Doppler nếu có chỉ địnhĐang trong cửa sổ
Đánh giá cân nặng thai, lượng nước ối, bánh nhau và lưu lượng máu nuôi thai.

Ăn uống, thuốc và sinh hoạt

Nên ưu tiên

✓Bổ sung sắt + acid folic theo hướng dẫn bác sĩ (WHO khuyến cáo 30–60 mg sắt nguyên tố và 400 µg acid folic/ngày).
✓Đa dạng đạm: thịt nạc, cá, trứng, đậu hũ, sữa và chế phẩm từ sữa.
✓Rau xanh, trái cây tươi mỗi ngày; chọn loại sạch, rửa kỹ.
✓Uống đủ 2–2.5 lít nước/ngày (tăng thêm khi nóng hoặc vận động).
✓Cá béo 1–2 lần/tuần để bổ sung omega-3 (cá hồi, cá basa, cá mòi).

Tránh / hỏi bác sĩ

⚠Rượu, bia, đồ uống có cồn — không có ngưỡng an toàn trong thai kỳ.
⚠Thuốc lá và khói thuốc thụ động.
⚠Thực phẩm sống/tái: gỏi cá, sushi cá sống, thịt tái, trứng lòng đào, sữa chưa tiệt trùng, phô mai mềm chưa tiệt trùng.
⚠Cá có hàm lượng thủy ngân cao: cá kiếm, cá thu vua, cá mập.
⚠Hạn chế caffeine ≤ 200 mg/ngày (~1 ly cà phê pha vừa).
⚠Bất kỳ thuốc nào (kể cả không kê đơn, thực phẩm chức năng, thuốc bắc) — hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng.
⚠Tránh nằm ngửa thời gian dài; ưu tiên nằm nghiêng trái.

Việc nên làm tuần này

Đi bộ nhẹ 20–30 phút mỗi ngày
Vì sao có lợi: Cải thiện tuần hoàn, giảm phù chân, cân bằng đường huyết, ngủ ngon hơn.
Ngủ nghiêng trái khi bụng đã lớn
Vì sao có lợi: Tăng máu nuôi nhau thai, giảm phù và khó thở.
Thiết lập một thời điểm cố định để đo huyết áp / theo dõi triệu chứng
Vì sao có lợi: Phát hiện sớm bất thường. Hai vợ chồng có thể cùng ghi lại để bác sĩ dễ đánh giá.
Giữ đường liên lạc khẩn cấp với cơ sở sản khoa
Vì sao có lợi: Khi có dấu hiệu nguy hiểm, biết đi đâu và gọi ai sẽ tiết kiệm thời gian quý báu.
Chuẩn bị túi đi sinh và kế hoạch sinh từ tuần 36
Vì sao có lợi: Giảm bối rối khi chuyển dạ bất ngờ, đặc biệt vào ban đêm.

Người chồng có thể giúp gì

Đi khám thai cùng vợ ít nhất ở các mốc lớn (sàng lọc quý I, siêu âm hình thái, OGTT, cuối thai kỳ).
Lợi ích: Hai vợ chồng nghe và hiểu cùng một thông tin từ bác sĩ.
Giúp ghi chép các chỉ số (huyết áp, cân nặng, triệu chứng), chuẩn bị câu hỏi trước khi đi khám.
Lợi ích: Giảm tải cho người mang thai, tăng độ chính xác khi trao đổi với bác sĩ.
Chia sẻ việc nhà: nấu ăn, dọn dẹp, mua sắm, đi đứng nặng. Tránh để vợ tiếp xúc hóa chất tẩy rửa mạnh, nhấc đồ nặng.
Học cách nhận biết dấu hiệu chuyển dạ thật vs giả, đường đi đến bệnh viện, số điện thoại cấp cứu, chuẩn bị túi đi sinh.
Lợi ích: Khi cuộc chuyển dạ xảy ra, người chồng là người ra quyết định và hành động nhanh nhất.

Câu hỏi thường gặp

Chưa có câu hỏi thường gặp riêng cho tuần này.

Nguồn tham khảo

Bộ Y tế Việt NamHướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản (2016) · 2016
Bệnh viện Từ DũLịch khám thai theo từng giai đoạn
WHOWHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience (2016) · 2016

Cập nhật lần cuối: 2025-01-01. Trạng thái: bản nháp.

Thai Kỳ Atlas là tài liệu tham khảo dựa trên hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam, WHO, ACOG và Bệnh viện Từ Dũ. Nội dung không thay thế khám, chẩn đoán hoặc chỉ định cá nhân của bác sĩ. Khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy đến cơ sở sản khoa gần nhất.