Tuần 40Tam cá nguyệt IIIBé ~ kích thước quả bí đỏ nhỏBản nháp – chờ biên tập y khoa

Tuần 40: Đến ngày dự sinh — sinh có thể bất kỳ lúc nào

Tuần 40 là tuần “ngày dự sinh”. Chỉ một tỷ lệ nhỏ thai phụ sinh đúng EDD; phần lớn sinh trong khoảng 38–42 tuần. Nếu chưa chuyển dạ, bác sĩ sẽ theo dõi sát hơn (NST, siêu âm ối) và tư vấn khởi phát chuyển dạ khi cần.

Hình dung em bé

Bé ~ kích thước quả bí đỏ nhỏ

Mỗi tuần bé thay đổi rất nhanh; đây chỉ là cách hình dung tương đối.

Điểm nhấn tuần này

Bé đã hoàn toàn sẵn sàng

Mốc khám: Khám thai và Non-stress test (NST) định kỳTuần 40

Chiều dài bé

~50 cm

Cân nặng bé

~3.4 kg

Hình dung

kích thước quả bí đỏ nhỏ

Dấu hiệu cần đi khám ngay

Đọc trước. Khi có bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây — hành động ngay.

Ra huyết âm đạo bất thường (đỏ tươi, máu cục, lượng nhiều)
Đi khám trong ngày
Đến cơ sở sản khoa gần nhất ngay. Nếu chảy máu nhiều, choáng váng — gọi cấp cứu 115.
Đau bụng dữ dội, đau quặn liên tục, đặc biệt kèm ra huyết
Đi khám trong ngày
Đi khám sản ngay trong vòng vài giờ; nghi ngờ thai ngoài tử cung, dọa sảy, nhau bong non.
Sốt ≥ 38.5 °C, đặc biệt kèm ớn lạnh, tiểu buốt, đau bụng
Đi khám trong ngày
Đi khám trong ngày để loại trừ nhiễm trùng tiết niệu, viêm màng ối, các nhiễm trùng khác.
Nôn không kiểm soát, không ăn uống được, sụt cân, khô môi, tiểu ít
Đi khám trong ngày
Đi khám để được bù dịch và đánh giá nghén nặng (hyperemesis gravidarum).
Đau đầu nhiều, nhìn mờ, hoa mắt, đau thượng vị (sau 20 tuần)
Cấp cứu ngay
Triệu chứng nghi ngờ tiền sản giật nặng. Đi khám sản hoặc cấp cứu ngay lập tức.
Huyết áp ≥ 140/90 mmHg đo lại sau nghỉ ngơi (sau 20 tuần)
Đi khám trong ngày
Đi khám trong ngày để đánh giá tăng huyết áp thai kỳ / tiền sản giật.
Huyết áp ≥ 160/110 mmHg
Cấp cứu ngay
Cấp cứu sản khoa ngay lập tức — đây là ngưỡng nặng.
Phù tay, mặt đột ngột, tăng cân nhanh > 1 kg/tuần
Đi khám trong ngày
Đi khám sản để đo huyết áp và xét nghiệm nước tiểu.
Ra nước âm đạo (rỉ ối) trước khi đủ tháng
Đi khám trong ngày
Đến cơ sở sản khoa ngay để đánh giá ối vỡ non/sớm.
Cử động thai giảm rõ rệt hoặc không cảm thấy bé đạp (sau 28 tuần)
Đi khám trong ngày
Nằm nghiêng trái, ăn nhẹ, đếm cử động trong 1 giờ. Nếu vẫn ít/không có — đi khám ngay để đo tim thai (NST).
Tiểu buốt, tiểu rát, tiểu đục hoặc có máu
Gọi bác sĩ
Liên hệ bác sĩ trong 24 giờ — nhiễm trùng tiết niệu khi mang thai cần điều trị sớm.
Ngứa lòng bàn tay, lòng bàn chân nhiều về đêm (quý III)
Gọi bác sĩ
Liên hệ bác sĩ — có thể là ứ mật thai kỳ, cần xét nghiệm acid mật.
Khó thở đột ngột, đau ngực, ho ra máu
Cấp cứu ngay
Gọi 115 hoặc đến cấp cứu — loại trừ thuyên tắc phổi.

Bé đang phát triển thế nào

1
Bé đã hoàn toàn sẵn sàng
Tất cả cơ quan trưởng thành. Bé chỉ chờ tín hiệu nội tiết để bắt đầu chuyển dạ.

Mẹ có thể cảm thấy gì

Ra nhầy hồng / nút nhầy bongThường gặp

Cổ tử cung mềm và mở dần. Có thể chuyển dạ trong vài giờ đến vài ngày.

Cơn gò chuyển dạ thậtThường gặp

Đều, tăng dần cường độ, không giảm khi nghỉ. Đau lan ra lưng. Khoảng cách thưa dần từ 10 → 5 → 3 phút.

Đi khám khi: Khi gò đều mỗi 5 phút trong 1 giờ (sinh con đầu) hoặc sớm hơn (sinh con thứ) — đi viện.

Tiêu chảy / muốn đi vệ sinh nhiềuThường gặp

Cơ thể tự dọn dẹp ruột để chuẩn bị sinh — bình thường.

Bùng năng lượng đột ngột (nesting)Tùy người

Mong muốn dọn dẹp, sắp xếp đồ cho bé — bản năng làm tổ. Có thể là dấu hiệu sắp sinh trong vài ngày.

Chỉ số nên theo dõi

Mọi ngưỡng đều mang tính tham khảo — bác sĩ sẽ điều chỉnh theo thai kỳ của bạn.

Huyết áp
mmHg
Đặc biệt quan trọng từ sau tuần 20 để sàng lọc tiền sản giật.
Bình thường
Dưới 140/90 mmHg
Ngưỡng cảnh báo
≥140/90 mmHg (đo lại sau nghỉ): cần khám. ≥160/110 mmHg: cấp cứu.
Cân nặng
kg
Phụ thuộc BMI trước mang thai và đơn/đa thai.
Bình thường
Tổng tăng cân cả thai kỳ tùy BMI trước mang thai (khoảng 11.5–16 kg với BMI bình thường).
Ngưỡng cảnh báo
Tăng > 1 kg/tuần đột ngột: đi khám. Sụt cân hoặc không tăng kéo dài: đi khám.
Nước tiểu (que thử / xét nghiệm tại cơ sở)
—
Bình thường
Không có protein, không có đường, không có nitrit.
Ngưỡng cảnh báo
Có protein ++ trở lên: nghi ngờ tiền sản giật.
Đường huyết
mmol/L
Áp dụng từ tuần 24–28 hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ.
Bình thường
Lúc đói < 5.1; sau ăn 1 giờ < 10.0; sau ăn 2 giờ < 8.5 (ngưỡng OGTT thai kỳ).
Ngưỡng cảnh báo
Vượt 1 trong 3 mốc trên trong nghiệm pháp 75g OGTT: chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ.
Cử động thai
lần/giờ
Áp dụng từ tuần 28 trở đi.
Bình thường
Đếm 1–2 giờ sau bữa ăn, tư thế nằm nghiêng trái. Đa số thấy ≥ 4 lần/giờ.
Ngưỡng cảnh báo
Giảm rõ rệt so với mọi ngày, hoặc < 4 lần/giờ sau khi ăn và nghỉ — đi khám ngay.

Chỉ số	Bình thường / kỳ vọng	Ngưỡng cảnh báo
Huyết áp mmHg Đặc biệt quan trọng từ sau tuần 20 để sàng lọc tiền sản giật.	Dưới 140/90 mmHg	≥140/90 mmHg (đo lại sau nghỉ): cần khám. ≥160/110 mmHg: cấp cứu.
Cân nặng kg Phụ thuộc BMI trước mang thai và đơn/đa thai.	Tổng tăng cân cả thai kỳ tùy BMI trước mang thai (khoảng 11.5–16 kg với BMI bình thường).	Tăng > 1 kg/tuần đột ngột: đi khám. Sụt cân hoặc không tăng kéo dài: đi khám.
Nước tiểu (que thử / xét nghiệm tại cơ sở) —	Không có protein, không có đường, không có nitrit.	Có protein ++ trở lên: nghi ngờ tiền sản giật.
Đường huyết mmol/L Áp dụng từ tuần 24–28 hoặc sớm hơn nếu có yếu tố nguy cơ.	Lúc đói < 5.1; sau ăn 1 giờ < 10.0; sau ăn 2 giờ < 8.5 (ngưỡng OGTT thai kỳ).	Vượt 1 trong 3 mốc trên trong nghiệm pháp 75g OGTT: chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ.
Cử động thai lần/giờ Áp dụng từ tuần 28 trở đi.	Đếm 1–2 giờ sau bữa ăn, tư thế nằm nghiêng trái. Đa số thấy ≥ 4 lần/giờ.	Giảm rõ rệt so với mọi ngày, hoặc < 4 lần/giờ sau khi ăn và nghỉ — đi khám ngay.

Lịch khám và xét nghiệm liên quan

Hiển thị các xét nghiệm đang trong cửa sổ tuần hoặc sắp tới.

36–40 tuầnKhám thai và Non-stress test (NST) định kỳĐang trong cửa sổ
Theo dõi sát mẹ và bé, đánh giá cử động thai và tim thai, chuẩn bị kế hoạch sinh.
Hướng dẫn chi tiết →
40–42 tuầnTheo dõi quá ngày dự sinhĐang trong cửa sổ
Khi quá 40 tuần, cần khám 2–3 ngày/lần với NST và siêu âm đánh giá nước ối; bác sĩ sẽ tư vấn khởi phát chuyển dạ khi cần.

Ăn uống, thuốc và sinh hoạt

Nên ưu tiên

✓Bổ sung sắt + acid folic theo hướng dẫn bác sĩ (WHO khuyến cáo 30–60 mg sắt nguyên tố và 400 µg acid folic/ngày).
✓Đa dạng đạm: thịt nạc, cá, trứng, đậu hũ, sữa và chế phẩm từ sữa.
✓Rau xanh, trái cây tươi mỗi ngày; chọn loại sạch, rửa kỹ.
✓Uống đủ 2–2.5 lít nước/ngày (tăng thêm khi nóng hoặc vận động).
✓Cá béo 1–2 lần/tuần để bổ sung omega-3 (cá hồi, cá basa, cá mòi).

Tránh / hỏi bác sĩ

⚠Rượu, bia, đồ uống có cồn — không có ngưỡng an toàn trong thai kỳ.
⚠Thuốc lá và khói thuốc thụ động.
⚠Thực phẩm sống/tái: gỏi cá, sushi cá sống, thịt tái, trứng lòng đào, sữa chưa tiệt trùng, phô mai mềm chưa tiệt trùng.
⚠Cá có hàm lượng thủy ngân cao: cá kiếm, cá thu vua, cá mập.
⚠Hạn chế caffeine ≤ 200 mg/ngày (~1 ly cà phê pha vừa).
⚠Bất kỳ thuốc nào (kể cả không kê đơn, thực phẩm chức năng, thuốc bắc) — hỏi bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng.
⚠Tránh nằm ngửa thời gian dài; ưu tiên nằm nghiêng trái.

Việc nên làm tuần này

Đi bộ nhẹ 20–30 phút mỗi ngày
Vì sao có lợi: Cải thiện tuần hoàn, giảm phù chân, cân bằng đường huyết, ngủ ngon hơn.
Ngủ nghiêng trái khi bụng đã lớn
Vì sao có lợi: Tăng máu nuôi nhau thai, giảm phù và khó thở.
Thiết lập một thời điểm cố định để đo huyết áp / theo dõi triệu chứng
Vì sao có lợi: Phát hiện sớm bất thường. Hai vợ chồng có thể cùng ghi lại để bác sĩ dễ đánh giá.
Giữ đường liên lạc khẩn cấp với cơ sở sản khoa
Vì sao có lợi: Khi có dấu hiệu nguy hiểm, biết đi đâu và gọi ai sẽ tiết kiệm thời gian quý báu.
Chuẩn bị túi đi sinh và kế hoạch sinh từ tuần 36
Vì sao có lợi: Giảm bối rối khi chuyển dạ bất ngờ, đặc biệt vào ban đêm.

Người chồng có thể giúp gì

Ở gần vợ và sẵn sàng đưa đi viện 24/7. Hạn chế đi công tác xa.
Khi vợ vào chuyển dạ: tính khoảng cách giữa các cơn gò, ghi lại để báo bác sĩ; mang theo túi đi sinh đã chuẩn bị.

Câu hỏi thường gặp

Quá ngày dự sinh bao lâu là đáng lo?

Sau 41 tuần, nguy cơ tăng dần. Bác sĩ thường theo dõi 2–3 ngày/lần với NST và siêu âm ối; sau 41 tuần đến đầu 42 tuần, đa số sẽ được tư vấn khởi phát chuyển dạ.

Nguồn tham khảo

Bộ Y tế Việt NamHướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản (2016) · 2016
Bệnh viện Từ DũLịch khám thai theo từng giai đoạn
WHOWHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience (2016) · 2016

Cập nhật lần cuối: 2025-01-01. Trạng thái: bản nháp.

Thai Kỳ Atlas là tài liệu tham khảo dựa trên hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam, WHO, ACOG và Bệnh viện Từ Dũ. Nội dung không thay thế khám, chẩn đoán hoặc chỉ định cá nhân của bác sĩ. Khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, hãy đến cơ sở sản khoa gần nhất.